Joris | Wat is slaap?
maandag, oktober 20th, 2008Wanneer je gaat slapen verander je van bewustzijn. Als je gaat slapen ben je eigenlijk buiten bewustzijn, de hersengolfactiviteit veranderd. Er zijn verschillende theoriën waarom een mens slaap nodig heeft. Ik denk dat een mens slaap nodig heeft om het lichaam te laten herstellen. Spieren moeten herstellen en de hersenen moeten alles verwerken wat ze die dag hebben opgenomen.
Psychologie voor Dummies geeft aan dat Carlson vier slaapfasen en één subfase onderscheidt. “De subfase wordt gekarakteriseerd door hersenactviteit die men normaliter van wakkere en alerte hersens zou verwachten“.
Fase 1 (overgang waken-slapen): Deze fase is een overgangsfase tussen waken en slapen. Je gaat liggen, sluit je ogen en ontspant. Deze fase duurt ongeveer tien minuten.
Fase 2 (overgang inslapen-diepe slaap): Tijdens deze fase slaap je al, terwijl je denkt dat je nog niet slaapt of als je wakker wordt gemaakt dat je niet geslapen hebt.
Fase 3 (diepe slaap): Deze fase neemt anderhalf uur in beslag. In de fase is er een groot verschil in de hersengolfactiviteit vergeleken met wanneer je wakker bent. Tijdens deze fase komt het slaapwandelen vaak voor.
Fase 4 (REM slaap): Deze fase staat bekend als de REM slaap, de subfase. De ogen beginnen snel heen en weer te rollen (rapid eye movements). Tijdens deze fase zijn de hersenen actief maar je slaapt eigenlijk niet (deze fase draagt niet bij aan het uitrusten van het lichaam), je droomt.
Vijf fasen?
De site www.gezondweb.be beweert dat er vijf fases zijn. In totaal duren de fasen bij elkaar 90 tot 120 minuten. Fase één en twee zijn de lichte slaap, terwijl fase drie en vier de diepe slaap vormen. Fasen één tot en met vier vormen de non-remslaap. Fase vijf is de droomslaap of remslaap. Hieronder volgt een citaat uit het artikel met daarin de vijf slaapfasen volgens onze zuider buren:
“Fase 1: indoezelen
De korte overgangsfase tussen waken en slapen. Je hebt moeite om je ogen open te houden, je hersenactiviteit neemt af en je dommelt in.
Fase 2: lichte slaap
Je slaapt al, maar kunt nog gemakkelijk ontwaken door lawaai of licht. Wanneer dat gebeurt, heb je niet het gevoel diep geslapen te hebben. Deze fase duurt zo’n drie kwartier.
Fase 3
De korte overgangsfase naar de diepe slaap. Je ademhaling wordt regelmatig, je hartritme daalt en je spieren zijn heel ontspannen.
Fase 4: de diepe slaap
Je ademhaling is heel erg regelmatig, je hartslag is op zijn traagst, de spieren volkomen ontspannen. Het is erg moeilijk om je nu nog wakker te maken en als het gebeurt, ben je gedesoriënteerd en suf. Deze fase duurt niet zo lang maar is belangrijk voor je lichamelijk herstel.
Fase 5: de droomslaap of Remslaap
In je hersenen is het nu vuurwerk. Ze zijn bezig met dromen en het verwerken van informatie. Je ogen maken onder de oogleden snelle, heen-en-weer flitsende bewegingen: de Rapid Eye Movements waarnaar deze slaapfase is genoemd. Je ademhaling en hartslag zijn onregelmatig en je bloeddruk stijgt. Anderzijds zijn je spieren zodanig ontspannen dat ze nagenoeg verlamd zijn. Dat is maar best ook, anders zou je je dromen uitvoeren. Deze fase kost veel energie, maar ze is nodig voor het verwerken van overdag opgedane ervaringen. Na de droomfase word je onbewust even wakker en daarna begint alles opnieuw.
Slaap evolueert
Per nacht moet je ten minste vier cycli gehad hebben om fit en uitgerust wakker te worden. Die cycli zijn niet allemaal gelijk. Tijdens de eerste cycli zijn de fases van diepe slaap het langst. Naarmate de nacht vordert neemt het aandeel droomslaap toe. De slaap wordt lichter en je wordt gemakkelijker kort wakker. Bij het ouder worden verminderen de diepe slaap en de remslaap in duur ten voordele van de lichte slaap. Dat is een natuurlijke evolutie. Je slaapt ’s nachts minder diep, maar dat compenseer je nu gemakkelijker door een siësta“.
Hieruit kan ik concluderen dat een mens minimaal nodig heeft aan slaap:
- krap genomen 4×90=360 minuten (6uur)
- ruim genomen zou dit 4×120=480 minuten (8uur).
Wanneer je langer zou slapen dan bijv. acht uur draagt dit nauwelijks meer bij aan het uitrusten van je lichaam, want de periodes van diepe slaap worden steeds minder. Blijf daarom niet te lang in je bed liggen en pluk de dag!
.
Misverstand over slaapbehoefte
Het grote lexicon van hardnekkige misverstanden - 1000 kapitale blunders, vooroordelen en denkfouten beweert dat de stelling ‘Een mens heeft per dag acht uur slaap nodig’ totale onzin is. Sommige hebben minder nodig, anderen meer. Kort slapen kan je ook niet aanleren. Mocht je korter slapen dan je eigenlijk nodig hebt zal je dit moeten bekopen met gezondheidsproblemen. Langer slapen kan geen kwaad, alhoewel je dan vaak nog duffer uit je bed komt dan wanneer je puur de tijd die je echt nodig hebt slaapt. Daarnaast kan langer in bed blijven liggen een teken zijn van depressie, dus kijk uit uitslapers!
Misverstand over slaapwandelen
Volgens Encyclopddie van misvattingen door Hans van Maanen is het een absoluut misverstand dat een slaapwandelaar niet gewekt mag worden. Het volksgeloof zegt dat een slaapwandelend kind niet gewekt mag worden omdat het dan psychisch beschadigd zou raken.
“Slaapwandelen wordt tegenwoordig beschouwd als een soort ‘motorisch’dromen; in het slaapwandelen worden (vaak onbewuste) wensen en verlangens uitgebeeld. Net zomin als het wekken uit een droom, is het wekken uit een slaapwandeling schadelijk voor de geestelijke gezondheid. De opvatting dat slaapwandelaars nooit iets overkomt en dat ze nooit een ongeluk krijgen, is evenmin houdbaar. Slaapwandelende kinderen kunnen lelijk terechtkomen. Slaapwandelen is niet zeldzaam bij kinderen, maar bij volwassenen komt het amper meer voor“.
Ik hoor vaak van mensen dat ze denken dat je slaapwandeld met je ogen dicht. Dat is (meestal) niet zo. Iemand die slaapwandeld is in een halfbewuste toestand. Iemand is zich bewust van lichaam en omgeving terwijl hij of zij droomt. Mensen kunnen praten of reageren op anderen maar er zal vaak niet veel nuttige informatie of feedback uitkomen.
Twee experimenten uit het boek Bizarre wetenschap (www.verrueckte-experimente.de of http://www.madsciencebook.com/)
1.) Doodvermoeide honden
In 1894 hield de Russische wetenschapper Marie de Manacéine vier jonge hondjes net zolang wakker tot ze doodgingen. Het eerste hondje stierf na 96 uur slapenloosheid, het laatste na 143 uur. Zes andere hondjes die na 96 tot 120 uur wakker gehouden waren bezweken ook, ondanks dat de wetenschappers deze hondjes probeerden te redden. Slaap is nog belangrijker dan eten werd geconcludeerd. Honden konden ongeveer 20 tot 25 dagen zonder voedsel, maar slechts een paar dagen zonder slaap.
2.) Sleepless in Iowa
Als dieren meer dan 90 uur wakker kunnen zijn moeten mensen dat ook kunnen. In 1895 begonnen drie mannen aan een experiment door G.T.W. Patrick en J. Allan Gilbert van het spychologielab van de University of Iowa. Één van de proefpersonen hield het ruim drie dagen uit. Na de tweede nacht begon hij te hallucineren. Tijdens terugkerende test bleek dat het concentratievermogen steeds verder achteruit ging.
Na dit experiment plakte de wetenschappers er stiekem nog even een experiment aan vast. Ze wilden namelijk weten hoe diep de proefpersonen sliepen na al die slapenloze dagen en nachten. Ze kregen tijdens hun slaap electrische schokken toegediend. De afspraak was dat ze op een knop moesten drukken als ze zouden ontwaken van deze schokken. De doodvermoeide mannen konden verbazingwekkend niet gewekt worden door de krachtigste stroomstoot die het apparaat kon toedienen. Pas toen handmatig sterkere stroomstoten werden gegeven ontwaakte de proefpersoon.
Lees meer over dit experiment op www.sleepresearchsociety.org